Sinds de oprichting in 1968 hebben er ontelbaar onvergetelijke momenten in Paradiso plaatsgevonden. Op deze pagina, die we blijven aanvullen, vind je een greep. Wil je door ALLE programma’s uit de geschiedenis van Paradiso bladeren? Ga dan naar ons archief .
De Vereniging de Vrije Gemeente is in 1877 opgericht door de broers Ph.R. en P.H. Hugenholtz. Deze broers waren uit de Nederlandse Hervormde Kerk gestapt en zochten naar meer vrijheid van de geloofsbeleving, zonder zich te schikken naar vaste geloofsstellingen en kerkelijke dogma’s. Uit dit gedachtengoed stichtten zij de Vrije Gemeente, die geen kerk maar een vereniging moest zijn en mee zou gaan in de moderne geest van de negentiende eeuw. Dankzij leningen van enkele gefortuneerde volgelingen konden ze een gebouw voor de Vrije Gemeente realiseren aan de Weteringschans. In 1880 werd dit gebouw, ontworpen door Gerrit Salm, geopend.
Cosmisch Ontspanningscentrum Paradiso
Op 30 maart 1968 opende Paradiso officieel als Cosmisch Ontspanningscentrum Paradiso. De eerste avond trok direct een bont publiek met optredens van CCC Inc. en een Surinaamse steelband. Nog geen twee maanden later stond de Britse band Pink Floyd twee keer in de zaal (23 mei), wat de toon zette: internationale topacts zouden Paradiso snel weten te vinden. Vanaf het eerste moment was de zaal een kruispunt van muziek, experiment en subcultuur.
Tegencultuur
Paradiso ontwikkelde zich al gauw tot een internationaal icoon van de tegencultuur. Jongeren uit heel Europa en de VS trokken naar Amsterdam, aangetrokken door de vrijheid, het drugsbeleid en de open sfeer. Binnen Paradiso werd gerookt, gedebatteerd en gefeest; buitenlandse media beschreven de stad en de zaal als een “mecca” voor jongeren die de gevestigde orde wilden ontvluchten. Paradiso was niet alleen een concertzaal, maar ook een symbool van vrijheid.
Sun Ra Arkestra
Sun Ra Arkestra bedwelmt het publiek met een unieke mix van jazz, theater en variété. Tussen grappen en verhalen door klonken kakofonische solo’s die geïmproviseerd samenkwamen in swingende bluesritmes. Halverwege verlieten de muzikanten het podium en liepen met hun instrumenten door de zaal, voor een biertje naar de bar en zelfs de trappen op. Al met al een spectaculaire act, ongekend voor jazz anno 1970. Sun Ra, als een gouden zonnekoning, dirigeerde het geheel vanaf het podium. Bekijk alle foto’s van Paul van Riel op deze website .
Toekomst Paradiso op losse schroeven
In 1974 kwam het voortbestaan van Paradiso in gevaar door plannen van de gemeente om een groot hotelcomplex te bouwen op de plek van de kerk. Dit plan stuitte op stevige kritiek vanuit de gemeenteraad en de stad. De weerstand was groot genoeg om de plannen uiteindelijk tegen te houden, waardoor Paradiso behouden bleef als cultureel en maatschappelijk ankerpunt.
De punkjaren
Begin 1977 was Paradiso het toneel van een van de meest iconische optredens uit de punkgeschiedenis: de Sex Pistols gaven er twee concerten, op 6 en 7 januari. De show van 7 januari was bovendien de laatste met bassist Glen Matlock. Deze avonden markeerden de opkomst van punk in Nederland en trokken een explosief publiek. Paradiso werd in deze tijd ook steeds vaker gebruikt door krakers en activisten, die de zaal benutten voor discussies, bijeenkomsten en manifestaties.
Podcast: Punk in Paradiso
In een zesdelige podcastserie nemen artiest Merel Pauw (Elmer) en muziekjournalist Oscar Smit je mee naar de belangrijkste momenten in de punkbeweging in Paradiso in Amsterdam. Van het ontstaan van deze beweging tot belangrijke punkconcerten, van 'politiek gedoe' tot ranzige anekdotes. Merel en Oscar nemen je mee door de rijke punkgeschiedenis van Paradiso, én leggen af en toe een link met hoe het er nu aan toe gaat.
In 1978 stonden acts als Blondie en Herman Brood & His Wild Romance op het affiche, waarmee Paradiso een brug sloeg tussen internationale new wave en eigenzinnige Nederlandse rock. Tegelijkertijd speelde Paradiso een rol in de homobeweging: na de eerste homoprotestmars in 1977 en de herhaling in 1978 werd Paradiso gebruikt als feest- en manifestatielocatie. Artiesten als Ramses Shaffy, Tedje en de Flikkers en de Amerikaanse groep Hot Peaches traden er op, waarmee muziek en activisme hand in hand gingen.
Iggy Pop
In 1979 werd Paradiso wereldnieuws toen Iggy Pop tijdens een optreden in conflict raakte met leden van de Hells Angels. Het incident illustreerde hoe de zaal een broedplaats was voor rauwe energie, maar ook voor spanningen tussen subculturen. Paradiso stond symbool voor de botsing van vrijheid, agressie en expressie die de late jaren zeventig kenmerkte. De foto hieronder is genomen bij The Stranglers, waar Hells Angels ook vaak aanwezig waren.
Het jaar 1980 was dubbel belangrijk. Op 11 januari gaf Joy Division een bijzonder concert in Paradiso, een van de weinige keren dat de band buiten Engeland speelde. En op 16 september kreeg het gebouw de officiële status van rijksmonument. Daarmee werd het voormalige kerkgebouw, dat ooit op de nominatie stond om te verdwijnen, beschermd en veiliggesteld voor de toekomst.
Krakerstribunaal
Als steunbetuiging aan gevangengenomen krakers word op 20 augustus 1980 in Paradiso het Krakerstribunaal georganiseerd.
Terroristencongres
Op 20 december 1980 organiseert de Stads Kunst Guerillia (SKG) het legendarische Terroristencongres in Paradiso. Een performance waarin ze een totale chaos creëren. Om binnen te kunnen komen moeten bezoekers zich tussen autowrakken door manoeuvreren. Eenmaal binnen is de hele zaal onherkenbaar omgetoverd tot een 'warzone' met puinresten van een verbouwing verderop in de straat en nog meer sloopauto's. Van steigerplanken en stutbalken hebben de SKG-leden een toren van vier bij vier meter gemaakt die een centraal punt vormt tijdens het feest. Ze noemen het De Toren Van Babbel.
Paradiso bleef intieme shows van wereldsterren trekken. U2 speelde er op 11 februari en 30 oktober, toen ze nog in opkomst waren maar al de belofte van stadionfaam lieten zien. Op 29 mei gaf Prince zijn Europese concertdebuut in Paradiso, een optreden dat later legendarisch zou blijken. Paradiso bevestigde hiermee opnieuw zijn reputatie als zaal waar grootheden klein begonnen.
Paradiso wordt ook nachtclub
Vanaf 1982 ontwikkelde Paradiso zich ook nadrukkelijk als nachtclub. Dj’s kregen een plek naast live-acts en elektronische muziek begon vaste grond onder de voeten te krijgen. Deze vroege dj-nachten vormden de kiem voor Amsterdam als dance-hoofdstad, en Paradiso speelde daarin een pioniersrol.
In de late jaren tachtig werd Paradiso een plek waar genres door elkaar liepen. The Sugarcubes met een jonge Björk stonden er, net als de Red Hot Chili Peppers in hun funky beginjaren. Nederlandse band Urban Dance Squad bracht hiphop, rock en funk samen op een manier die naadloos aansloot bij het grensverleggende karakter van Paradiso.
David Bowie
Zoals 3voor12 het treffend weet te schrijven: “Gek genoeg kwam David Bowie maar twee keer naar Paradiso. Of misschien ook weer niet zo gek, want eigenlijk was hij al snel te groot voor de zaal. Beide keren was het niet enorm goed. De eerste keer was in 1989 als Tin Machine, zijn geflopte en best vreselijke hardrockproject. Niet dat het uitmaakte, Paradiso was alsnog stijf uitverkocht. Via schermen op het Museumplein kon worden meegekeken. In 1997 kwam de herkansing, al had de kameleon zich weer een nieuwe gedaante aangemeten: die van drum & bass. Alweer vreselijk, en alweer stijf uitverkocht. Bowie in Paradiso, daar wil iedereen bij zijn.”
Op 25 november 1991 gaf Nirvana een van hun meest memorabele optredens in Paradiso, net na de release van Nevermind. De show werd beroemd om zijn intensiteit en de beelden circuleren nog altijd als iconische getuigenis van grunge in Europa. Paradiso werd zo ook het toneel van een wereldwijde muzikale omwenteling.
London Calling
De eerste editie van indiefestival London Calling vindt plaats in Paradiso. Inmiddels het langstlopende festival met een rijke geschiedenis aan bands die optraden vlak vóór of ná hun doorbraak. Met onder andere Blur, Placebo, The Libertines, The Kooks, Kaiser Chiefs, Franz Ferdinand, Bloc Party, Florence + the Machine, Foals, Tame Impala, Mac DeMarco, Fontaines D.C. en vele anderen.
Cultureel keerpunt
Het concert van Underworld op 2 april 1994 was niet alleen een muzikaal hoogtepunt, maar ook een cultureel keerpunt. Het toonde aan dat elektronische muziek live kon worden gebracht met de energie van een rockband, en hielp de Amsterdamse nachtcultuur verder op de kaart te zetten als een broedplaats voor innovatie en vrijheid. Underworld groeide naar veel grotere zalen, maar kwam nog drie keer terug naar Paradiso.
The Rolling Stones
In mei 1995 brachten The Rolling Stones hun intieme Stripped-concert naar Paradiso. Voor een zaal die normaal duizenden mensen ontvangt, was dit een unieke kans om de Stones van dichtbij te beleven. De opnames werden later uitgebracht op de albums Stripped en Totally Stripped. Midden jaren negentig kreeg ook elektronische muziek steeds meer ruimte in de grote zaal, met onder meer Orbital.
Prince komt terug
Prince keerde terug naar Paradiso voor twee beruchte aftershows in de nacht van 25/26 en 26/27 maart. De energie, improvisatie en intieme sfeer van deze shows maakten ze legendarisch, en ze worden nog steeds gezien als hoogtepunten uit de geschiedenis van de zaal.
In 1996 vond de eerste editie van Amsterdam Dance Event plaats. Vanaf 1997 werd Paradiso een vaste plek in het programma, waardoor de zaal een centrale rol kreeg in de internationale dance-industrie. Datzelfde jaar stond Daft Punk tijdens hun Daftendirektour in Paradiso, nog vóór ze wereldberoemd werden.
Bassline: de clubnacht voor hiphop
In 1997 begon in Paradiso de clubavond Bassline, die zich volledig richtte op hiphop, R&B en aanverwante urban-genres. Waar Paradiso in de decennia ervoor vooral bekendstond om rock, punk en alternatieve stromingen, bood Bassline een podium aan dj’s en rappers uit binnen- en buitenland en gaf het jong, stedelijk publiek een eigen nachtplek. Flyers ontworpen door Experimental Jetset uit die tijd spreken van een “monthly hiphop night”, wat aangeeft hoe structureel en serieus deze reeks werd neergezet. Bassline groeide uit tot een broedplaats voor de Nederlandse hiphopscene en gaf artiesten en bezoekers de kans om de energie van de jaren ’90-hiphopcultuur midden in Amsterdam te beleven.
Op 30 april 2000 stonden Eminem en Dr. Dre samen op het podium in de Grote Zaal van Paradiso. Eminem veroorzaakte opschudding met een provocerend optreden, liep opgefokt heen en weer in zijn rol als Slim Shady en gooide enorme opblaasbare xtc-pillen het publiek in.
Inburgeringsexamen
Op 30 oktober 2004 werd de grote zaal in Paradiso omgetoverd tot examenzaal voor het ‘nationale inburgeringsexamen’. Het examen was samengesteld met vragen uit officiële proefexamens die soms zowel hilariteit als verbazing teweegbrachten.
Froukje Santing schreef daar in het NRC het volgende over:
‘’,,Je hebt van de Immigratie-en naturalisatiedienst een verblijfsvergunning gekregen. Hoe bedank je de functionaris?” Gejoel in het tot examenzaal omgebouwde Paradiso in Amsterdam als het meerkeuze-antwoord op het scherm verschijnt. 1) Met een cadeau; 2) Met geld; 3) Met woorden. De honderd deelnemers aan het 'eerste Nationale Inburgeringsexamen' hadden zaterdagavond behalve veel lol minstens zoveel ergernis over de 'betuttelende' en 'onzinnige' vragen. ,,Wij hebben gelachen, maar de vragen zijn helemaal niet leuk.” Het 'nationale inburgeringsexamen' had dan ook meer het karakter van een ludieke protestbijeenkomst. Zelfs hardliner Hilbrand Nawijn (voormalig minister van integratiezaken, nu kamerlid voor de LPF) moest toegeven dat de vragen te wensen overlaten. ,,Sommige antwoorden kloppen gewoon niet!” Nawijn zal er vragen over stellen aan zijn opvolgster Verdonk, die zaterdagavond node werd gemist.‘’
Back to Black
Amy Winehouse gaf op 8 februari een memorabel concert in de Grote Zaal tijdens haar Back to Black-tour. De opnames zijn later veel bekeken en illustreren de kwetsbaarheid en kracht die Winehouse tot een icoon maakte.
Adele stond in totaal drie keer in Paradiso: in 2008 gaf ze haar eerste Nederlandse show in de Bovenzaal als voorprogramma van Jack Peñate, kort na het verschijnen van haar debuutalbum 19 en nog voordat ze wereldberoemd werd. Twee jaar later, in 2010, keerde ze terug naar de Grote Zaal, inmiddels een veelbelovende artieste met een snel groeiende internationale reputatie. Het hoogtepunt volgde in 2011, toen ze in een uitverkochte Grote Zaal nummers van haar tweede album 21 bracht, waaronder Rolling in the Deep en Someone Like You, in een concert dat live werd uitgezonden op 3FM. Samen vormen deze drie optredens een unieke reeks: ze laten zien hoe Paradiso fungeerde als intiem podium waarop een jonge singer-songwriter zich in korte tijd ontwikkelde tot een van de grootste sterren van haar generatie.
Summer Dance Forever
Vanaf 2010 werd Paradiso een van de vaste locaties voor Summer Dance Forever, een festival dat inmiddels is uitgegroeid tot een van de bekendste internationale hiphopdansfestival ter wereld. Het evenement brengt jaarlijks dansers uit alle continenten samen voor battles, showcases en workshops in stijlen als breaking, popping, locking en house. Paradiso fungeert daarbij als het bruisende hart van de battles: de intieme maar iconische setting geeft extra lading aan de energie van de dansvloer. Wat begon als een initiatief van Nederlandse hiphopdanspioniers, groeide in korte tijd uit tot een mondiale ontmoetingsplek waar de beste dansers ter wereld hun skills meten en waar nieuwe generaties inspiratie opdoen. Voor Paradiso betekende dit dat de zaal zich opnieuw profileerde als meer dan een concertpodium: het werd een internationaal erkend platform voor de urban performing arts, waarin muziek en dans onlosmakelijk verbonden zijn.
In 2012 werd het Milkshake Festival opgericht door Paradiso en Air, met de bedoeling om een inclusief, speels en grensverleggend festival te creëren waar gender, seksuele voorkeur en identiteit geen beperkingen kennen. Het festival groeide uit tot een vaste waarde in de Amsterdamse zomer en werd wereldwijd bekend als een kleurrijke viering van diversiteit en liefde. Voor de queergemeenschap in Amsterdam betekende Milkshake een veilig en zichtbaar podium dat mainstream dancecultuur en queer expressie samenbracht, met drag, performances en internationale artiesten naast elkaar. In 2019 werd het festival door Paradiso verkocht aan ID&T.
Uitbreiding in Amsterdam Noord
Paradiso breidde uit met een tweede locatie: Paradiso Noord in de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord. Hiermee kreeg het podium een extra ruimte voor concerten en culturele activiteiten, waarmee het bereik verder vergroot werd.
Kraftwerk
Acht avonden achter elkaar. Iedere avond werd er een ander album integraal gespeeld. Alle bezoekers kregen een 3D-bril om de indrukwekkende visuals letterlijk op zich te zien komen.
D'Angelo
Op 2 en 3 maart 2015 betrad D’Angelo het podium van Paradiso met zijn The Second Coming Tour: twee avonden waarin soul en funk samensmolten tot iets tijdloos. Het zouden zijn laatste optredens in Paradiso zijn. De geplande concerten in 2018 moesten geannuleerd worden wegens gezondheidsredenen. In totaal speelde D’Angelo vier keer in Paradiso.
Vrijdagmiddaggebed
In 2017 organiseerde Paradiso een bijzonder en maatschappelijk geladen programma: de vrouwelijke imam Amina Wadud leidde publiekelijk het vrijdagmiddaggebed in de zaal — een primeur in Nederland. Dit initiatief paste binnen de ambitie van Paradiso om meerstemmigheid in programmering te bevorderen — niet alleen in muziek, maar ook in religie, gender en cultuur.
50 jaar Paradiso
Het vijftigjarig bestaan van Paradiso werd uitgebreid gevierd met tentoonstellingen, terugblikken en concerten. De geschiedenis van krakerskerk tot poptempel werd gevierd, en het jubileum bevestigde hoezeer Paradiso verweven is met de Amsterdamse en internationale muziekgeschiedenis.
De Nieuwe Sint
De Nieuwe Sint komt naar Paradiso en brengt een boodschap van vrede, vriendschap en liefde, deelt rozen, snoep en fruit uit en roept op om de Sint in jezelf naar boven te brengen. Op het muzikale feest in Paradiso konden kinderen meedoen met een danswedstrijd en een 'De mooiste mijter' competitie (ook voor volwassenen). In de kelder werd er een Caraïbische lunch verzorgd.
Coronasluiting & heropening
Reinier Zonneveld verzorgde de (tijdelijke) heropening van de Nederlandse clubs na de coronasluiting. Op vrijdag 25 en zaterdag 26 juni 2021 gaf hij twee uitverkochte all nighters in de Grote Zaal van Paradiso. Het waren de eerste ‘normale’ evenementen sinds de invoering van alle maatregelen op 12 maart 2020.
The Last Show On Earth
Op 13 november 2021 wordt pas heel laat duidelijk dat Nederland opnieuw in lockdown gaat vanwege corona. Hang Youth heeft een uitverkochte show in Paradiso gepland staan. In plaats van cancellen wordt besloten om de show naar 17:00 uur ‘s middags te verplaatsen. De lockdown gaat namelijk pas vanaf 21:00 uur ‘s avonds in. En zo geschiedde: The Last Night On Earth.
Het Landje
Paradiso kocht een aangrenzend stuk grond voor 3,5 miljoen euro met plannen voor uitbreiding, waaronder extra artiestenfaciliteiten en ruimte voor tentoonstellingen. De aankoop toont dat Paradiso, ondanks zijn rijke verleden, steeds blijft investeren in de toekomst.
Kraken gaat door
Het jaar 2023 stond in het teken van herwaardering van de kraakhistorie. Op 28 februari organiseerde de Amsterdamse kraakscene een feest in Paradiso om juridische kosten te dekken. Op 1 maart volgde een benefiet voor krakers die waren veroordeeld tot een hoge schadevergoeding. En op 30 maart werd voor de ingang van Paradiso een ‘kraaktegel’ onthuld: een eerbetoon aan de kraakgeschiedenis van de stad en de zaal zelf. Ondertussen noteerde Paradiso een recordaantal bezoekers: zo’n 727.000 mensen kwamen in dat jaar langs.
Vrijheid van meningsuiting
De concerten van Kneecap en Bob Vylan in 2025 veroorzaakten veel opschudding, met protesten, kritiek en zelfs aangiftes naar aanleiding van de uitgesproken politieke boodschappen van beide acts. Hun optredens stonden nadrukkelijk in het teken van solidariteit met Palestina en het aanklagen van het genocidale geweld in Gaza. Waar sommigen dit als controversieel zagen, benadrukt het juist de cruciale rol van Paradiso als podium dat ruimte geeft aan stemmen die bestaande machtsstructuren uitdagen. Door artiesten met radicale en confronterende boodschappen te verwelkomen, laat Paradiso zien dat popmuziek meer is dan vermaak: het is ook een middel om maatschappelijke ongelijkheid, koloniale erfenissen en actuele geopolitieke kwesties bespreekbaar te maken. In een tijd waarin veel zalen risico’s mijden, blijft Paradiso staan voor artistieke vrijheid en maatschappelijk engagement. Juist deze moed om ruimte te bieden aan wrijving en debat bevestigt de blijvende relevantie van Paradiso als culturele vrijplaats.
